Lăng Từ Vũ

Căn cứ vào gia phả dòng họ Trương và các tài liệu liên quan cho biết: Lăng Từ Vũ được khởi dựng vào thời Lê, triều vua Cảnh Thịnh thứ 6 (1636), với nguyên liệu hoàn toàn bằng đá xanh nguyên khối. Từ Vũ là nơi tôn thờ bà Trương Thị Ngọc Chử, vợ chúa Trịnh Bính, mẹ chúa Trịnh Cương. Bà là người con gái xinh đẹp, có tài thơ văn. Một lần, chúa Trịnh Bính võng lọng đi du xuân đã tình cờ gặp và đem lòng yêu mến Ngọc Chử. Sau đó, chúa Trịnh Bính đã đưa bà vào Phủ làm Cung phi. Năm 1686, bà hạ sinh cho chúa Trịnh một người con trai là Trịnh Cương, người nối ngôi chúa Trịnh sau này. Khi còn sống, bà đã về quê góp của dựng đình, chùa, miếu. Khi Trịnh Cương lên ngôi, bà được Chúa phong làm Thái Phi và đem tiền của về xây dựng Phủ đệ tại Như Quỳnh để ghi nhớ nơi hội ngộ của cha mẹ (gọi là lăng Từ Vũ sau này). Đồng thời đây cũng là phần mộ của dòng họ Trương. Trong khu Từ Vũ còn thờ ông Trương Lục là ông nội của bà Chử. Ông là người có nhiều cống hiến trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Ông được triều đình nhà Lê phong sắc và nhân dân tôn làm Thành hoàng làng.

Từ Vũ họ Trương là một tập hợp các tác phẩm về nghệ thuật điêu khắc đá. Lăng được chia làm nhiều phần, ngoài khu thờ chính còn nhiều hiện vật điêu khắc đá được sắp xếp đăng đối từ cổng vào đến đền thờ. Có thể nói, đây là một di tích khá độc đáo, có giá trị về mặt mỹ thuật thể hiện trình độ nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam thời Hậu Lê.

Tại Lăng còn lưu giữ được một số hiện vật tiêu biểu là 02 tấm bia đá: 01 tấm dựng năm Cảnh Hưng thứ 03 (1742), 01 tấm dựng năm Bảo Thái thứ 02 (1721), bàn thờ đá, voi đá, ngựa đá, phỗng đá,…

Hằng năm, lễ hội tại Lăng Từ Vũ được tổ chức vào ngày 21 tháng Giêng âm lịch để tưởng nhớ đến công lao to lớn của Cung phi Trương Thị Ngọc Chử.

Với tất cả những giá trị trên, lăng Từ Vũ đã được xếp hạng là di tích “Lịch sử” cấp Quốc gia theo Quyết định số 97- QĐ, ngày 21/1/1992 của Bộ văn hóa - Thông tin.