Văn bia Phố Hiến chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương

     Kỳ họp lần thứ 11 của MOWCAP, gồm hơn 150 đại biểu đến từ 24 quốc gia thành viên. Đoàn Việt Nam tham dự có đại diện của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (Cục Di sản văn hóa,  Ủy ban quốc gia Chương trình Ký ức thế giới của Việt Nam), Ủy ban UNESCO Việt Nam, đại diện Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, đại diện lãnh đạo và cộng đồng các địa phương có di sản các tỉnh Hưng Yên, Ninh Bình.
     Nội dung của Hội nghị toàn thể tập trung đánh giá các hoạt động của MOWCAP đã triển khai giai đoạn 2024 - 2026 thông qua báo cáo của Ban Thư ký và các quốc gia thành viên; góp ý và thông qua một số nội dung sửa đổi trong Quy chế hoạt động và Hướng dẫn bảo vệ di sản tư liệu của Chương trình; tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Thế giới của nước: Các cộng đồng du mục biển, di sản tư liệu và Ký ức thế giới”; xem xét và thông qua 24 hồ sơ đề cử ghi vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Chủ tịch Uỷ ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực Châu Á – Thái Bình Dương

trao Bằng ghi danh Di sản tư liệu cho 2 địa phương Hưng Yên và Ninh Bình tại Indonesia

     Sau 03 ngày làm việc liên tục, Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO và các quốc gia thành viên đã bỏ phiếu thông qua 21/24 hồ sơ ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu châu Á - Thái Bình Dương, gồm 02 hồ sơ đề cử chung và 22 hồ sơ của các quốc gia: Trung Quốc (03), Ấn Độ (03), Indonesia (03), Kazakhstan (02), Hàn Quốc (02), Mông Cổ (01), Philippin (03), Thái Lan (01), Đông Timor (01), Turkmenistan (01) và Việt Nam (02).

Văn bia Phố Hiến

      Theo Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Hồ sơ đề cử di sản tư liệu “Văn bia phố Hiến”, tỉnh Hưng Yên của Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu châu Á - Thái Bình Dương về tính xác thực, tính toàn vẹn, độc bản, có tầm quan trọng và ý nghĩa tầm khu vực, có kế hoạch bảo quản, quản lý và tiếp cận mang tính khả thi. Văn bia Phố Hiến bao gồm 41 văn bia chữ Hán và chữ Nôm (niên đại từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX), nằm tại các di tích thuộc di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên). Đây là di sản tư liệu mang tính toàn vẹn và xác thực, đã được cộng đồng gìn giữ nguyên trạng qua nhiều thế kỷ và là ký ức sống động về một thời kỳ lịch sử của Phố Hiến - một thương cảng quốc tế tiêu biểu ở châu Á thời bấy giờ. Phố Hiến hình thành và phát triển từ thế kỷ XVI, đạt đến thời kỳ cực thịnh trong thế kỷ XVII, trở thành một trong những trung tâm văn hóa - thương mại lớn ở Việt Nam và là trung tâm giao thương của khu vực Đông Nam Á và Đông Á, gắn với xuất hiện của các phường thị qua các giai đoạn lịch sử, thu hút nhiều thương nhân nước ngoài như: người Hoa, người Nhật và từ nửa cuối thế kỷ XVII, có sự hiện diện của người Hà Lan, người Bồ Đào Nha, người Anh. 
     Ngoài việc phản ánh quá trình phát triển đô thị và hoạt động thương mại, Văn bia Phố Hiến còn phản ánh quá trình giao lưu và tiếp biến văn hoá, sự phát triển hòa hợp và sự giao thoa tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống văn hóa, xã hội của các cộng đồng cư dân người Việt và người nước ngoài tại một đô thị cảng quốc tế từ thế kỷ XVII - XX, biểu thị cho tinh thần và truyền thống hiếu học của người Hưng Yên được thể hiện qua 09 tấm bia tại Văn Miếu Xích Đằng, đồng thời, ghi chép sự chủ động đóng góp của nữ giới trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng Phố Hiến. Đây là nguồn cứ liệu quan trọng cho các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế khi đề cập đến vấn đề ngoại giao văn hóa kinh tế và giao lưu hàng hải khu vực châu Á - Thái Bình Dương nói chung và thương cảng Phố Hiến nói riêng.
     Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) chính thức được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO vinh danh lên 13 di sản (bao gồm 4 di sản tư liệu thế giới và 9 di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương), đồng thời trở thành di sản tư liệu đầu tiên của tỉnh Hưng Yên đạt được danh hiệu cao quý này. Sự kiện quan trọng này là minh chứng sinh động và vững chắc cho những nỗ lực không ngừng của tỉnh Hưng Yên trong công tác kiểm kê, nghiên cứu và lập hồ sơ bảo tồn di sản. Việc sở hữu di sản tư liệu đầu tiên không chỉ khẳng định vị thế văn hóa của Phố Hiến trên bản đồ di sản khu vực, mà còn tạo tiền đề quan trọng giúp chính quyền và nhân dân Hưng Yên nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát huy tối đa giá trị kho tàng di sản văn hóa trên địa bàn. Qua đó, Hưng Yên tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực trong việc thực hiện các cam kết và chương trình hành động của UNESCO về bảo tồn di sản tư liệu ở cấp độ địa phương./.
 

Kim Cúc