Đậu Trà Bồ thuộc thôn Trà Bồ, xã Phan Sào Nam. Đậu toạ lạc trên một khu đất rộng gần 01ha, mặt tiền hướng Nam. Theo thuyết phong thuỷ, nền chính của công trình được đặt trên “trán rồng”, phía Tây là hai giếng cổ xưa được gọi là “mắt rồng”.
Đậu thờ Quý Minh, Tĩnh Minh là tướng của Tản Viên Sơn Thánh thời vua Hùng Duệ Vương. Tương truyền, hai ông đã về đây xây dựng hành cung và chiêu mộ quân lính đánh Thục. Ngoài ra, đậu còn thờ Đông Hải Đại Vương Đoàn Thượng, một danh tướng triều Lý. Theo ngọc phả thì vào cuối thời Lý, tướng quân Đoàn Thượng giữ đạo “Trung quân, ái quốc” đã xây dựng lực lượng cát cứ tại Hồng Châu chống lại nhà Trần. Trong quá trình phát triển lực lượng, Đoàn Thượng từng xây dựng đền trú tại Trà Bồ và lễ cầu Quý Minh, Tĩnh Minh. Sau đó, do bị mắc mưu của nhà Trần, Đoàn Thượng thất bại. Cảm phục nghĩa tiết đó nên sau khi Đoàn Thượng qua đời, nhân dân Trà Bồ đã thờ Ngài cùng Quý Minh và Tĩnh Minh.
Đậu được xây dựng khá sớm, trải qua nhiều lần trùng tu vào năm Duy Tân tam niên (1909) và năm 2014. Hiện nay, đậu có kiến trúc kiểu chữ Công (工) gồm: Tiền tế 05 gian, làm kiểu tường hồi bít đốc, kết cấu vì kèo kiểu chồng rường truyền thống. Nối liền với Tiền tế là Ống muống (03 gian) và Hậu cung (03 gian) hình thành không gian thờ tự liên hoàn với kết cấu vì kèo đơn giản, bào trơn đóng bén. Công trình kiến trúc hiện nay còn tương đối đồng bộ, vững chắc thể hiện các đề tài mang tính chất tín ngưỡng, tôn giáo như: tứ linh, tứ quý, hổ phù, hoa dây. Đậu Trà Bồ còn lưu giữ một số hiện vật có giá trị như: hệ thống tượng thờ, hoành phi, câu đối, choé sứ cổ, chuông đồng, kiệu long đình,…
Hằng năm, vào ngày 12 đến ngày 18 tháng 03 âm lịch, nhân dân địa phương tổ chức lễ hội để tưởng nhớ đến công lao của các vị thần.
Đậu Trà Bồ được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích “Kiến trúc nghệ thuật” cấp Quốc gia theo Quyết định số 1460-QĐ/VH ngày 28/06/1996.