LỄ HỘI CHÙA KEO MÙA THU – NƠI HỘI TỤ SẮC MÀU VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG

Khung cảnh lễ hội Chùa Keo mùa Thu năm 2025 nhìn từ trên cao

     Chùa Keo có tên chữ là Thần Quang Tự thuộc xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên (xưa là xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình). Với giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc độc đáo, chùa Keo được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 9/2012 theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
     Chùa Keo được khởi dựng lần đầu vào năm 1061 do Thiền sư Dương Không Lộ dưới triều vua Lý Thánh Tông, với tên gọi là Nghiêm Quang Tự tại ấp Keo (thuộc tỉnh Ninh Bình ngày nay), đến năm 1167 đời vua Lý Anh Tông chùa Nghiêm Quang được đổi tên thành Thần Quang Tự, đến năm 1611 gặp lúc tang thương nước sông lũ lụt dâng đầy, chùa trôi dạt. Từ đấy, dân ấp Keo phải rời đi 2 nơi, nửa làng chuyển về Đông Nam hữu ngạn sông Hồng thuộc tỉnh Ninh Bình ngày nay (xưa là thôn Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định), nửa làng còn lại chuyển sang tả ngạn sông Hồng hướng Đông Bắc nay thuộc tỉnh Hưng Yên (xưa là thôn Hành Dũng Nghĩa, xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình) và người dân 2 nơi tiến hành xây dựng lại 2 ngôi chùa đều lấy tên là chùa Keo. Chùa Keo Hưng Yên được dựng lại vào tháng 8 năm 1630 và khánh thành vào tháng 11 năm 1632 thời Lê Trung Hưng, trải qua 19 năm chuẩn bị và 28 tháng thi công. Gần 400 năm đã trôi qua, chùa Keo vẫn giữ được gần như nguyên vẹn kiến trúc ban đầu.
     Chùa Keo được dựng bằng gỗ lim ghép mộng nằm trên trục thần đạo, gồm: Tam Quan, Chùa Phật, Đền Thánh, Gác Chuông. Tổng thể công trình được xây theo kiến trúc “thượng gia hạ trì”, “Nội nhị công, ngoại nhất quốc” và khu thờ tự được sắp xếp theo nguyên tắc “tiền Phật hậu Thánh”.
     Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026 - nơi văn hóa được tiếp nối

Đoàn sanh tiền và kiệu chính trong Lễ rước Đức Thánh năm 2025

     Chùa Keo có hai mùa lễ hội trong năm. Lễ hội mùa Xuân được tổ chức vào mùng 4 tháng Giêng, trong khi lễ hội mùa Thu là hội chính, diễn ra vào trung tuần tháng 9 âm lịch và được xem là một trong những sinh hoạt văn hóa tiêu biểu của vùng đất nơi đây. Với những giá trị văn hóa đặc sắc được lưu truyền qua nhiều thế hệ, Lễ hội chùa Keo đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017.
     Mỗi mùa hội trở về, những nghi lễ, trò diễn dân gian và phong tục truyền thống lại được tái hiện trong không gian di sản, gắn kết cộng đồng và thu hút du khách tìm về. Năm 2026 ghi dấu một bước phát triển mới của Lễ hội chùa Keo mùa Thu khi lần đầu tiên lễ hội được tổ chức với quy mô cấp tỉnh với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian. Lễ hội được tổ chức trong 06 ngày, từ ngày 19/10/2026 đến ngày 24/10/2026 (tức từ ngày mùng 10 đến hết ngày 15 tháng 9 năm Bính Ngọ). 
     Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi, góp phần tái hiện những giá trị văn hóa truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Ở phần lễ, nhiều nghi thức truyền thống được tổ chức như: Lễ Khai chỉ, Lễ rước Đức Thánh, múa rối chầu Thánh, múa trải cạn, múa ếch vồ và đêm hội hoa đăng. 

Các cụ tùy giá thực hiện nghi lễ trong Lễ Khai chỉ năm 2025

Múa rối chầu Thánh tại Đền Thánh, Chùa Keo năm 2025

Đêm hội hoa đăng  - lung linh ánh nến, gửi gắm những ước nguyện bình an

     Bên cạnh đó là hoạt động thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, cùng các nghi thức tế lễ của các đoàn tế, Nhân dân và tín đồ Phật tử.

Thanh đồng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt 
trong lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2025

     Trong chuỗi hoạt động của phần Lễ, Lễ khai mạc Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026 được tổ chức từ 19h30 đến 21h30 ngày 19/10/2026 (tức ngày 10/9 năm Bính Ngọ) được mở đầu với hoạt động dâng hương. Tiếp nối là chương trình khai mạc Lễ hội với màn nghệ thuật khai từ, tuyên bố lý do và giới thiệu đại biểu, diễn văn khai mạc, đánh trống khai hội cùng chương trình nghệ thuật chào mừng. Chương trình khai mạc Lễ hội được truyền hình trực tiếp trên các nền tảng của Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên.
     Điểm nhấn nổi bật của phần Lễ là Lễ rước Đức Thánh Tổ Dương Không Lộ, một nghi lễ truyền thống mang đậm dấu ấn văn hóa và tín ngưỡng của cộng đồng. Trong không khí trang nghiêm của mùa hội, đoàn rước với các nghi thức được thực hành theo truyền thống tạo nên một không gian linh thiêng, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách. 
     Đây không chỉ là nghi lễ tưởng niệm và tôn vinh Đức Thánh Tổ mà còn là dịp để cộng đồng tiếp nối, trao truyền những giá trị văn hóa đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Các cụ cao niên trong đoàn rước Đức Thánh Tổ Dương Không Lộ năm 2025

     Bên cạnh phần Lễ, phần hội mang đến không khí sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian. Du khách có thể thưởng thức du thuyền hát hội, giao lưu các câu lạc bộ chèo, tìm hiểu nghệ thuật têm trầu cánh phượng, tham quan không gian trưng bày nhiếp ảnh, mỹ thuật về chùa Keo, theo dõi các cuộc thi cờ tướng và đặc biệt là giải Lân Sư Rồng tỉnh Hưng Yên mở rộng năm 2026.

Du thuyền hát hội trong lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2025

     Từ những nghi lễ mang đậm dấu ấn truyền thống đến các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao đa dạng, Lễ hội chùa Keo mùa Thu 2026 tiếp tục mở ra một không gian di sản để du khách được trải nghiệm, thực hành và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
     Điều làm nên sức sống của lễ hội chùa Keo không chỉ nằm ở những nghi lễ được lưu truyền qua thời gian, mà còn ở sự tham gia và thực hành của cộng đồng Nhân dân làng Keo. Từ chuẩn bị lễ rước, tập luyện các trò diễn đến gìn giữ những nghi thức tín ngưỡng, nhiều thế hệ người dân vẫn cùng góp sức để mùa hội được tiếp nối.
      Lễ hội chùa Keo mùa Thu 2026 không chỉ là dịp để trở về với những nghi lễ, phong tục và trò diễn dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ, mà còn là cơ hội để mỗi người trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp của một di sản đang hiện diện trong đời sống hôm nay, cùng hòa mình vào không khí lễ hội, khám phá những giá trị văn hóa đặc sắc và chung tay gìn giữ, lan tỏa những giá trị quý báu của di sản.
 

Đỗ Ngọc Anh