Sáng ngày 25/4/2026 (tức ngày 9/3 năm Bính Ngọ), Ban Quản lý di tích tỉnh tổ chức lễ rước nước, một trong những nghi lễ quan trọng nhằm thỉnh nguồn nước sạch, linh thiêng từ dòng sông Hồng về thờ tự tại các di tích, thể hiện lòng thành kính, ước vọng về mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, cuộc sống ấm no, hạnh phúc….
Tham dự nghi lễ có các đồng chí lãnh đạo Ban Quản lý di tích tỉnh và đại diện lãnh đạo các phường: Hồng Châu, Sơn Nam, Phố Hiến cùng đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.
Nghi lễ rước nước được thực hiện từ sáng sớm ngày mồng 9 tháng 3. Trước khi bắt đầu hành trình ra sông, các đoàn rước thực hiện lễ cáo yết trang nghiêm tại các di tích tham gia rước nước như: đền Mẫu, đền Mây và đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân. Đây là nghi thức trình báo, xin phép các vị chư thần để bắt đầu kỳ lễ hội. Sau khi hoàn tất nghi thức tâm linh và xin rước chóe nước ra khỏi các di tích. Đúng 7 giờ sáng, đoàn rước chính thức khởi kiệu.
Đoàn rước bắt đầu di chuyển về bến phà Yên Lệnh cũ
Từ khoảng sân giữa đền Mẫu và đền Trần, dòng người hòa cùng nhịp trống phách vang trời, nối nhau tiến thẳng ra phía sông Hồng. Trong sắc cờ rực rỡ và khói hương nghi ngút, không khí lễ hội vừa thành kính, thiêng liêng, vừa náo nức lòng người. Đi đầu đoàn rước là hai con rồng dài chừng 20m do các thanh niên khỏe mạnh thay nhau múa dưới tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã. Rồng đi theo đoàn rước, lúc chạy lên trên múa đón kiệu, lúc lại lượn xuống dưới đoàn người với thân hình nhấp nhô như sóng. Các nhà nghiên cứu về văn hóa dân gian cho rằng, rồng là một linh vật trong bộ tứ linh, biểu hiện cho mây - trời, hình thức múa rồng chạy ngược chiều kim đồng hồ là theo sự vận hành của vũ trụ, thân rồng nhấp nhô uốn lượn theo tiếng trống, tiếng nhạc, giao lưu với người dân là theo tiếng gọi mưa, gọi mùa sinh sôi. Chính vì vậy, múa rồng cũng là một hình thức nhắc nhở để cha trời đem đến cho mẹ thiên nhiên nguồn nước dồi dào giúp cho con người, cây trồng, vật nuôi được no đủ. Tiếp theo là đội cờ do các bà, các chị, áo quần rực rỡ, đội trống chiêng, đội nhạc lễ, gươm trường bát cửu, đội múa sênh tiền,… vừa đi vừa múa theo nhịp góp phần cho ngày hội thêm tươi vui. Tiếp đến là kiệu đựng chóe nước của các di tích tham gia rước nước. Đi sau là đội tế nam và đội tế nữ cùng các cụ hai giới và nhân dân dự hội. Ra đến bến sông, đội tế nam được sắp xếp đi cùng với các kiệu chóe nước. Hai bên bờ sông Hồng, người dự hội náo nức, chen nhau ngắm xem.
Đội múa rồng lân
Các nhà sư và Phật đình
Trên sông đoàn thuyền rước bắt đầu ngược dòng sông Hồng qua phà Yên Lệnh cũ tiến lên gần ngã ba sông phía trước di tích đền Mây (nơi thờ tướng quân Phạm Bạch Hổ), sau đó đoàn thuyền rước dừng lại giữa dòng trang trọng cử hành lễ tế Thủy thần. Lễ vật dâng cúng Thủy thần gồm: vàng mã, hương, trầu, rượu và hoa quả. Sau bài khấn của nhà sư, người ta đem thả lễ vật xuống lòng sông như một sự thành kính dâng lên Thủy thần. Ngay sau đó, đoàn rước chọn nơi nước trong lành nhất để thực hiện nghi thức lấy nước. Việc múc nước thiêng được thực hiện bởi nhà sư cùng đại diện các vị cao niên của các làng tham gia lấy nước. Nước được múc bằng gáo dừa, cán gỗ sơn đỏ. Khi mở nắp chóe, người ta phủ lên miệng chóe một tấm vải điều rồi mới múc từng gáo nước đổ qua như để gạn lọc lấy phần tinh khiết nhất của nước thiêng mang về thờ tự. Trong khi nhà sư và các vị cao niên thực hiện nghi thức múc nước, bên ngoài tiếng trống, tiếng chiêng hòa quyện cùng với các bản tấu nhạc của phường bát âm tạo không khí âm vang cả một khúc sông.
Thực hiện nghi lễ lấy nước trên sông Hồng trong Lễ rước nước
Lấy nước thiêng giữa sông Hồng
Đại diện các cụ cao niên thực hiện nghi thức múc nước thiêng sông Hồng
Sau khi lấy nước xong đoàn rước xuôi dòng, theo cung đường cũ trở lại cửa bến, lên bờ trở về các di tích. Đoàn rước đến địa phận phố Bắc Lê Hồng Phong (cửa khẩu) bắt đầu chia làm hai ngả: kiệu chóe nước của đền Mây và đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân được rước ngược theo triền đê sông Hồng để trở về bản đền. Các kiệu còn lại tiếp tục tiến về đền Mẫu thực hiện các nghi thức rước nước vào cung cấm để thờ tự.
Các nhà sư thực hiện nghi lễ rước nước vào cung cấm tại đền Mẫu
Như vậy, dòng nước mát lành từ lòng sông mẹ được trân trọng đưa vào nơi thâm nghiêm nhất, sẵn sàng cho các nghi thức bao sái và thờ tự trong suốt kỳ lễ hội và cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, đánh dấu một khởi đầu viên mãn cho mùa lễ hội linh thiêng./.
Vũ Oanh