Hàng năm, cứ đến ngày hội làng Nôm (từ mồng 10 đến ngày 12 tháng Giêng âm lịch) du khách thập phương lại đổ về xã Đại Đồng, Văn Lâm, Hưng Yên hòa mình vào không gian độc đáo, êm đềm mang đậm nét của làng quê Việt Nam.
Tiết mục múa rồng điêu luyện tại lễ hội làng Nôm
Buổi sáng ngày mồng 10 tháng Giêng dân làng tổ chức làm lễ mộc dục, nước dùng làm lễ mộc dục được lấy ngay tại đình Nôm; buổi chiều cùng ngày dân làng làm lễ cáo yết, xin phép thành hoàng để được mở hội và thỉnh cầu ngài về dự lễ hội.
Ngày 11 tháng Giêng, dân làng tổ chức rước thánh Tam Giang từ đình ra chùa Nôm, đón rước mẹ Thánh về dự hội làng. Đoàn rước gồm có: Đi đầu là đội rước cờ hội gồm 15 người do các cháu thiếu niên mặc áo nâu đỏ thực hiện; tiếp đến là chiêng trống, đoàn múa sư tử và rồng, kiệu long đình, chủ tế; đi sau chủ tế là bát bửu lỗ bộ (do đội tế nam rước), đội tế nữ gồm 15 người, phường bát âm, kiệu bát cống (gồm 8 người khiêng là nam giới tuổi từ 20 đến 30); sau cùng là người dân địa phương và khách thập phương về dự lễ. Đoàn rước tiến hành từ đình qua ao làng và cổng làng, rước qua cầu đá sang chùa. Khi đến chùa rước bát hương của Thánh vào làm lễ, sau đó rước bát hương của mẹ Thánh về dự hội. Buổi chiều cùng ngày, các gia đình, dòng họ tổ chức: dâng lễ lên Thánh; hát quan họ, hát chèo trên ao làng và các trò chơi như đánh cờ, chọi gà, thi đấu thể thao.
Quang cảnh đám rước
Sáng ngày 12 tháng Giêng, chính quyền địa phương tổ chức khai mạc lễ hội. Sau lễ khai mạc, Nhân dân, các gia đình, dòng họ, cùng khách thập phương vào dâng lễ Thánh; tại sân đình vẫn diễn ra các trò chơi và tổ chức hát quan họ, hát trống quân tại hồ. Buổi chiều tiến hành bế mạc lễ hội.
Tiết mục biếu diễn múa Lân
Trong những ngày diễn ra lễ hội, Nhân dân và du khách thập phương khi đến làng Nôm xem hội có thể thưởng thức phong cảnh hữu tình, được vãn cảnh chùa Nôm nói riêng và làng Nôm nói chung.
Không chỉ có giá trị lịch sử, làng Nôm còn có một không gian độc đáo nhưng hài hoà, êm đềm mang đậm nét của làng quê Việt Nam. Làng Nôm còn gìn giữ được nếp sống thôn quê, mộc mạc và chân thành. Chính vì những giá trị trên mà năm 1994, làng Nôm đã được nhà nước công nhận là quần thể di tích. Và đến năm 2007, Sở VH,TT&DL Hưng Yên đã đề nghị Bộ VH,TT&DL công nhận làng Nôm là di sản quốc gia.
Người thực hiện: Lan Anh