Tọa lạc trên một khu đất đẹp tại thôn Tiên Cầu, xã Hiệp Cường, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Từ nhiều năm nay, Lăng mộ và đền thờ Vũ Tiên Công đã trở thành một địa chỉ văn hóa tâm linh thu hút không chỉ đông đảo du khách đền tham quan, chiêm bái mà còn nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu bởi ở đây đã và đang lưu giữ một kho tàng điêu khắc đá ngoài trời còn khá nguyên vẹn, được xây dựng cách đây gần 250 năm. Lăng và đền Vũ Tiên Công được xây dựng để tôn thờ Vũ Tiên Công (Vũ Đình Trác), một võ quan dưới thời Lê Trung Hưng, từng giữ chức "Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân", chỉ huy quân thủy, bộ; được giao trọng trách trấn thủ thành Tuyên Quang - một vùng đất hiểm yếu của quốc gia; Tả đô đốc Thái phó Đại tư đồ, tước Liêu Quận công. Điều đặc biệt là lăng và đền được xây dựng khi ông còn sống và đang làm việc trong triều. Niên hiệu Cảnh Hưng thứ 25 (1774), triều đình đã ban sắc chỉ, vàng bạc cho làng Tiên Cầu để xây dựng đình làng, dựng lăng và đền thờ để làm nơi thờ tự và an nghỉ vĩnh hằng cho Ngài sau này. Sự ưu ái, tôn vinh này càng cổ vũ Ngài hơn nữa trong việc phụng sự triều đình, trung thành, tận tâm với triều đình, với đất nước. Di tích còn là nơi ghi nhận nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc góp phần làm nên thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng 8/1945.
Toàn cảnh đền Vũ Tiên Công
Theo văn bia hiện còn lưu giữ tại di tích: Đền thờ và lăng mộ được xây dựng năm 1774 dưới thời Lê niên hiệu Cảnh Hưng 35. Trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo. Hiện nay, các hạng mục công trình gồm có: Tam quan, khu lăng, giải vũ và khu đền chính có kiến trúc kiểu chữ nhị gồm: Tiền tế 03 gian 02 dĩ và Hậu cung 03 gian. Khu di tích được sắp xếp bố cục rất độc đáo, bên ngoài là kiến trúc đá với hai dãy tượng lính canh và linh vật như: tượng chó đá, voi đá, ngựa đá,... được đặt song song vào thẳng đến khu nội tự. Các pho tượng lính canh đều tạc trong tư thế đứng, đầu đội mũ tròn để lộ khăn lót đầu che kín gáy. Tượng có khuôn mặt tròn, hơi dài; mắt to, hơi xếch; miệng rộng, mũi to. Các tượng đều để râu và hàng ria quăn. Nhìn chung, toàn bộ hệ thống tượng ở đây đều tạc bằng đá xanh nguyên khối, tạo tác trong tư thế cân đối, hài hòa, nghiêm trang và rất sinh động, có giá trị về mặt lịch sử và điêu khắc. Đây là một trong những minh chứng sống động nhất cho nền điêu khắc đá của dân tộc ta dưới thời Hậu Lê.
Tượng voi và lính canh tại khu di tích
Nằm cách khu đền khoảng 300m về phía Đông Bắc là khu mộ Vũ Tiên Công, được xây dựng năm 1786 khi Ngài tạ thế và thi hài của Ngài được đưa về an táng tại đây. Khu mộ có tổng diện tích là 100 m2, bao bọc bởi bốn bức tướng đá ong cao 1,5m, trên đắp đất. Các viên đá xây lăng có chiều dài từ 20-69 cm, rộng 20cm và dày 15cm. Phía trước bức tường phía Đông xây một bệ thờ, làm kiểu bốn mái, trên nóc đắp lưỡng long chầu nhật cách điệu.
Lăng Vũ Tiên Công
Khu di tích lăng mộ và đền thờ Vũ Tiên Công là một trong những công trình có quy mô lớn, với nhiều hạng mục còn khá đồng bộ, vững chắc, được bố trí đăng đối, hài hòa trong một khuôn viên đẹp. Di tích hiện còn lưu giữ nhiều cổ vật được làm bằng đá xanh có niên đại từ thời Hậu Lê. Đây là những cổ vật vô giá rất ít nơi còn giữ được. Với những giá trị tiêu biểu Khu di tích được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VH, TT&DL) xếp hạng là di tích "Lịch sử - văn hóa và Kiến trúc nghệ thuật" cấp quốc gia năm 1992./.
Người thực hiện: Vũ Thơ