Hội thảo khoa học "Tri thức dân gian trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên - nhận diện giá trị từ hướng tiếp cận di sản văn hóa phi vật thể"

     Tới dự Hội thảo có đại diện Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Cục Di sản văn hóa; lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh, các chuyên gia, nhà khoa học, nghệ nhân, người thực hành - chủ thể nắm giữ tri thức trồng, chế biến Nhãn lồng Hưng Yên.

     Từ lâu, Nhãn lồng Hưng Yên đã trở thành sản vật đặc trưng nổi tiếng của vùng đất Phố Hiến, hiện được canh tác rộng rãi tại nhiều địa phương trong tỉnh với diện tích hơn 5.800 ha. Không đơn thuần là một nông sản danh tiếng, nhãn lồng còn kết tinh hệ thống tri thức, kinh nghiệm và kỹ năng dân gian độc đáo, từ khâu chọn giống, chăm sóc, thu hái đến bảo quản và chế biến, được cộng đồng địa phương bền bỉ gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Ghi nhận những giá trị văn hóa và lịch sử sâu sắc đó, ngày 06/01/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức đưa “Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.
     Hội thảo được tổ chức nhằm nhận diện đầy đủ, toàn diện các giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học của tri thức dân gian trồng, chế biến nhãn lồng Hưng Yên. Đây đồng thời là bước chuẩn bị quan trọng nhằm bổ sung luận cứ khoa học vững chắc, phục vụ việc hoàn thiện Hồ sơ khoa học đệ trình UNESCO xem xét ghi danh di sản này vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

     Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận và khẳng định nhãn lồng không đơn thuần là một nông sản, mà là một sản phẩm văn hóa giàu giá trị kết tinh. Điều đó thể hiện rõ qua các đặc trưng độc đáo trong kỹ thuật nhân giống, canh tác, thu hái và chế biến; cùng tầm quan trọng của việc bảo tồn các giống nhãn quý và lưu giữ nguồn gen. Đặc biệt, vai trò chủ thể của cộng đồng trong việc thực hành, trao truyền tri thức chính là "sợi dây" giữ cho nét văn hóa này sống mãi cùng thời gian. Qua đó, hội thảo đã mở ra định hướng phát triển nhãn lồng như một biểu tượng văn hóa đặc trưng, gắn bảo tồn di sản với nâng cao sinh kế, nâng tầm thương hiệu và quảng bá rộng rãi hình ảnh vùng đất, con người Hưng Yên trong đời sống đương đại.

     Khép lại chương trình Hội thảo, các đại biểu đã có chuyến tham quan thực tế tại vườn nhãn nhà Nghệ nhân Bùi Xuân Tám, xã Tân Hưng. Hoạt động trải nghiệm trực tiếp này không chỉ giúp các đại biểu, chuyên gia tận mắt quan sát mô hình canh tác, gặp gỡ những nghệ nhân gắn bó lâu năm với nghề, mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của di sản tri thức dân gian đang được cộng đồng địa phương nâng niu và phát triển từng ngày.

Kim Cúc