Đình - Miếu Tráng Vũ được xây dựng trên một khu đất cao ráo, thoáng đãng tại thôn Tráng Vũ, xã Đồng Than, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Đình - miếu Tráng Vũ là nơi tôn thờ một trong Tứ vị thánh bất tử - Chử Đồng Tử cùng Nhị vị Phu nhân Tiên Dung công chúa và Tây Sa công chúa thời vua Hùng Vương thứ 18.
Mặt tiền đình Tráng Vũ
Đình Tráng Vũ khởi dựng vào khoảng thời Lê, qua thời gian các hạng mục chính của đình vẫn được gìn giữ nguyên bản. Toàn bộ cấu kiện kiến trúc làm bằng gỗ tương đối vững chắc, được chạm khắc hoa văn với chủ đề dân gian. Hiện nay, đình Tráng Vũ có kết cấu theo kiểu hình chữ Công gồm các tòa Đại bái, Ống muống và Hậu cung. Tòa Đại bái 03 gian 02 chái, mái lợp ngói mũi, đường bờ nóc đắp lưỡng long chầu hổ phù cách điệu cõng mặt trời miệng ngậm chữ Thọ. Hệ thống vì chính tòa Đại bái liên kết theo kiểu vì kèo trụ trốn đơn giản. Nối tiếp 02 gian Ống muống, là nơi đặt ban thờ Công đồng. Toàn bộ nội dung chạm khắc tòa Ống muống mang đậm phong cách kiến trúc thời Nguyễn với chủ yếu là đề tài tứ linh và tứ quý. Hậu cung kết cấu 03 gian sau bức tường ngăn với Ống muống. Mặt trước bức tường mở ra hai cửa đi vào Hậu cung được đắp vẽ hình tượng lưỡng long chầu nguyệt, các bộ vì kèo quá giang đơn giản không trang trí hoa văn. Tại gian trung tâm đặt ban thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng nhị vị phu nhân là Tiên Dung công chúa và Tây Sa công chúa.
Mặt tiền miếu Tráng Vũ
Nằm cách đình khoảng 700m theo đường chim bay, về phía Đông Nam của thôn là miếu Tráng Vũ. Miếu được khởi dựng từ sớm và trùng tu vào cuối thời Nguyễn. Hiện nay, miếu có kết cấu kiểu hình chữ Công gồm các tòa Tiền tế, Ống muống, Hậu cung. Tòa Tiền tế 03 gian 02 dĩ mái lợp ngói ta, đường bờ nóc xây gờ nổi trang trí hoa chanh. Nối với Tiền tế là tòa Ống muống 01 gian với kiến trúc đơn giản. Đây là nơi đặt ban thờ Công đồng, trên treo cửa võng chạm thủng tích lưỡng long chầu nhật, tứ linh. Sau cùng là 01 gian 02 chái Hậu cung được làm theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta, đường bờ nóc xây gờ nổi, đường bờ giải đắp gờ. Kết cấu các bộ vì liên kết theo kiểu giá chiêng đơn giản. Toàn bộ các liên kết vì được bào trơn đóng bén không trang trí hoa văn. Tại gian trung tâm Hậu cung đặt ban thờ Đức thánh Chử Đồng Tử cùng nhị vị phu nhân. Nhìn chung, cụm di tích đình - miếu Tráng Vũ còn lưu giữ nhiều đồ thờ tự phong phú về chất liệu như: Đồ gỗ, đồ đồng, đồ giấy,… Trong đó có một số hiện vật có giá trị, tiêu biểu như: 05 bức đại tự, 04 câu đối, 02 pho tượng, chuông đồng, cùng số lượng lớn đạo sắc phong có niên đại thời Nguyễn.
Hằng năm, lễ hội tại cụm di tích đình - miếu Tráng Vũ được diễn ra vào ngày mùng 10/02 (âm lịch) để tưởng nhớ tới công lao của các vị Thành hoàng. Trong lễ hội, hoạt động tế lễ và rước kiệu diễn ra đơn giản nhưng vẫn đảm bảo các nghi thức của lễ hội truyền thống. Cụm di tích đình - miếu Tráng Vũ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia theo Quyết định số 49/QĐ-BVHTTDL ngày 07/01/2020.
Người thực hiện: Cẩm Linh