Đình Đanh Xá xây dựng trên khu đất cao ráo, thoáng đãng tại làng Đanh Xá, xã Hoàng Hoa Thám, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Đình có mặt chính hướng Tây Nam, xung quanh là khu dân cư, phía xa là cây đa, giếng nước tạo nên quang cảnh miền quê văn hoá. Đình Đanh Xá là nơi tôn thờ ngũ vị Đại vương thời An Dương Vương. Các ngài có nhiều công lao trong việc đánh giặc ngoại xâm, mở mang điền trại, xây dựng xóm làng, phù trì cho nhân dân trong vùng có cuộc sống yên bình, nên được các triều đại ban sắc phong, tiền của và cho phép dân làng Đanh Xá lập đền miếu hương hỏa muôn đời.
Đình Đanh Xá, xã Hoàng Hoa Thám (Ân Thi)
Đình Đanh Xá được xây dựng từ thời Nguyễn, niên đại Thành Thái 12(1900). Đình có kết cấu mặt bằng tổng thể kiểu chữ Công (工) gồm 05 gian Đại bái, 03 gian trung từ và 03 gian Hậu cung. Tại đây, còn lưu giữ nhiều mảng chạm khắc đẹp mang đậm dấu ấn kiến trúc nghệ thuật thời Nguyễn thể hiện trên mảng cốn tại tòa Đại bái, Trung từ, Hậu cung với các đề tài tứ linh (long, lân, quy, phượng), tứ quý (tùng, trúc, cúc, mai) rất sinh động.
Trang trí trên mảng cốn tòa Đại bái đình Đanh Xá
Tại đình còn lưu giữ được một số hiện vật tiêu biểu thời Nguyễn như: 05 bộ ngai đồng, 05 bài vị đồng, 05 mũ đồng, 05 hia đồng, 01 bát hương đồng, 01 bia đá,… Ngoài ra, trong quá trình quản lý, nhiều hiện vật, đồ thờ cũng được bổ sung, tôn tạo thêm sự uy nghi, trang trọng cho nơi tưởng niệm, thờ cúng Đức Thành hoàng làng.
Hàng năm, vào các ngày từ mồng 9 đến 11 tháng ba âm lịch, nhân dân địa phương lại nô nức mở hội. Đây là dịp lễ chính trong năm, được tổ chức với quy mô lớn, để tưởng nhớ đến ngày sinh của Thành hoàng và cầu xin Thành hoàng phù hộ cho dân làng một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, dân cường vật thịnh. Trong lễ hội, ngoài những nghi lễ truyền thống như rước kiệu, tế lễ, dân làng còn tổ chức các trò chơi dân gian truyền thống, giao lưu văn nghệ hoặc mời các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp về diễn chèo tại sân đình, thu hút sự tham gia đông đảo của nhân dân trong vùng và du khách thập phương.
Với những giá trị tiêu biểu, đình Đanh Xá được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích “Kiến trúc nghệ thuật” cấp Quốc gia tại Quyết định số 22/1999/QĐ - BVHTT ngày 6/4/1999.
Người thực hiện: Trần Hoa